Αμαλία Καβάλη: Θεατρικά αποτυπώματα με βάθος

orlando-cue-1

Μία παράσταση ξεκινά από ένα κείμενο, αλλά στην πραγματικότητα φέρει και αντανακλά την αισθητική και την ποιότητα των συντελεστών της. Συναντιούνται με τον συγγραφέα, μεταξύ τους και φυσικά με τους θεατές. Συνομιλούν, ανταλλάσσουν ιδέες και φέρνουν με τον δικό τους τρόπο τις ιστορίες ως εμάς. Στο Ορλάντο της Βιρτζίνια Γουλφ που παρουσιάζεται στο Θέατρο Skrow σε σκηνοθεσία Ιώς Βουλγαράκη και ερμηνεία Αμαλίας Καβάλη, μπορεί κανείς εύκολα να διακρίνει την εντιμότητα, την ωριμότητα, την δύναμη της φαντασίας και το βάθος της σκέψης δύο νέων καλλιτεχνών. Σκέψεις που η Αμαλία Καβάλη μοιράστηκε μαζί μας σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση.

Τι σε γοήτευσε στο έργο στην πρώτη σου επαφή; Πως εξελίχθηκε με την δουλειά σου πάνω σ΄ αυτό;
Το βιβλίο αυτό έχει μια διάσταση απόκρυφη, είναι βασισμένο και άτυπα αφιερωμένο στη Βίτα Σάκβιλ Γουέστ. Μια ευγενή, διάσημη στην εποχή της τόσο για την προβοκατόρικη αμφιφυλόφιλη ζωή της όσο και για το συγγραφικό της έργο. Η Γουλφ μαγνητίστηκε από αυτήν και οι δυο τους ξεκίνησαν μια σχέση που γρήγορα μετουσιώθηκε από παθιασμένο έρωτα σε βαθιά φιλία. Από εκεί ορμώμενη, γράφει το “Ορλάντο”, ένα κράμα των χαρακτήρων τους έντονο αρκετά για να νοιώθω σα να παρατηρώ το αποτύπωμα της σχέσης τους στο χρόνο. Η ζωή μας είναι τόσο ακαριαία που και μόνο η έννοια του αποτυπώματος μπορεί να γοητεύσει, πόσω μάλλον αν πρόκειται για το αποτύπωμα μιας αγάπης, αν μου επιτραπεί ο ρομαντισμός.
Έπειτα, κατά τη διάρκεια των προβών, εστιάσαμε στο φανταστικό χαρακτήρα της Ορλάντο. Η ιδιαιτερότητα του είναι πως de facto ζει τετρακόσια χρόνια αλλά μοιάζει μόνο τριανταέξι και de facto στη μέση της ζωής του αλλάζει φύλο και γίνεται από άντρας γυναίκα. Για εμένα όμως, η φανταστική διάσταση της ιστορίας δεν είναι η εξωτερική νεότητα ή οι φυσικές μεταμορφώσεις αλλά η εκ πεποιθήσεως ψυχική της παρθενία. Η Ορλάντο πλανάται σε τόπο, χρόνο, φύλο και εαυτό από μια ανάγκη ολοκλήρωσης της ύπαρξης της. Βυθίζεται δίχως αυτοπροστασία σε κάθε νέα συνάντηση σα να μην είχε μόλις πληγωθεί συθέμελα, φλερτάροντας ταυτόχρονα με την αφέλεια και το απόλυτο θάρρος. Εμείς ένα πόδι σπάμε και μετά το κοιτάμε μη στάξει και μη βρέξει, η Ορλάντο σακατεύεται η ψυχή της και ατόφια πάλι, νέα πάλι λέει “πάμε όλα για όλα”.

Αλλάζει ο άνθρωπος μεγαλώνοντας και αποκτώντας εμπειρίες ή αποτελείται από μία ουσία που είναι πάντα η ίδια;
Η Ορλάντο όταν αλλάζει φύλο αναφωνεί “..έχω γίνει γυναίκα, όμως παραμένω ο άνθρωπος που ήμουν πάντα, το πρόσωπο μου είναι λίγο-πολύ το ίδιο, η μνήμη μου ανατρέχει σε όλα τα γεγονότα της περασμένης μου ζωής χωρίς να συναντά εμπόδιο κανένα”. Η ουσία της παραμένει αμετάβλητη στην πλέον ακραία μεταμόρφωση! Νομίζω όμως πως δεν μπορεί κανείς με βεβαιότητα να πει πότε σχηματίζεται ο πυρηνικός εαυτός που ελλοχεύει μέσα μας, αν είναι από τη γέννηση δοσμένος ή αν στα πρώτα παιδικά κι εφηβικά μας χρόνια διαμορφώνεται.

Τι καθορίζει κάθε φορά ποια πλευρά του εαυτού μας θα δείξουμε;
Στη θεατρική διαδικασία το πρόσωπο μας φανερώνεται στην αντίδραση της στιγμής, είτε το ερέθισμα είναι εσωτερικό (μια σκέψη), είτε εξωτερικό (το περιβάλλον ή ο άλλος), και είναι κάθε μέρα λίγο διαφορετικό. Η ερώτηση είναι ποιά είναι η στιγμή και ποιός είσαι εσύ μέσα σε αυτήν, από πού έρχεσαι, πού είσαι, ποιός είναι ο άλλος, τι θέλεις από αυτόν κ.ο.κ

Μαθαίνουμε ποτέ πραγματικά τον εαυτό μας;
Φαντάζομαι στο τέλος μόνο πως μπορούμε αυτούσιο το είναι μας να δούμε, κι ας συλλέγουμε ψήγματα του στις ακραίες στιγμές της ζωής.

Ο Ορλάντο έχει μία ζωή πλούσια σε εμπειρίες. Υπάρχουν πρέπει στη ζωή ως προς αυτά που ζούμε ή μπορούμε να ζήσουμε;
Ναι, όσο θεμελιώδες και αν είναι το δικαίωμα της προσωπικής ολοκλήρωσης, υπάρχει ακόμα κάποια απόσταση από την ολοκλήρωση στην αδηφαγία.

Τι είναι το πιο σημαντικό στην ζωή;
Η Ορλάντο λέει η έκσταση. Εγώ το μεταφράζω ως έκσταση από αγάπη.

orlando-cue-3

Ο Ορλάντο δεν γερνάει, αλλά το γήρας και το τέλος δεν είναι αυτά που δίνουν νόημα στην ύπαρξη;
“Αβρός μην πας στην νύχτα την καλή/ Οργή, οργή για του φωτός την εκπνοή ” λέει ο Ντύλαν Τόμας. Θα συμφωνήσω με τον ποιητή, μπορεί οντολογικά να το γνωρίζουμε, να το ξέρουν τα κύτταρα μας μα δε γίνεται να κάνουμε ειρήνη με την εκ θανάτου νοηματοδότηση της ύπαρξης μας. Μας ζητείται να αφεθούμε στο θάνατο όταν το μόνο που γνωρίζουμε είναι ζωή. Ο Τόμας μάλλον δε συγκατένευσε, φημολογείται πως τα τελευταία του λόγια ήταν “Ήπια δεκαοχτώ στρεΐτ ουΐσκι, νομίζω αυτό είναι το ρεκόρ”

Η σκέψη και το γράψιμο είναι πράγματα αντίθετα από την ζωή και την εμπειρία;
Η φύση είναι πάντα ανώτερη από τα γράμματα. Ίσως η λογοτεχνία είναι συχνά καλύτερη της καθημερινής ζωής, ωριμασμένη, αγνή, ιδανική. Γι᾽αυτό πολλοί έχουμε ανοιχτούς λογαριασμούς μαζί της και ευχαρίστως θα της δίναμε ένα χέρι ξύλο αν ποτέ τη συναντούσαμε.­

Μήπως ο Ορλάντο ζει πολλές ζωές γιατί είναι συγγραφέας; Ισχύει το ίδιο και για έναν αναγνώστη;
Διάβασα πρόσφατα ένα σχετικό απόσπασμα στη “διαστροφή της ανάγνωσης” της Έντιθ Γουόρτον. Εκεί λέει “Τι είναι η ανάγνωση, σε τελευταία ανάλυση, παρά μια ανταλλαγή σκέψεων ανάμεσα σε συγγραφέα και αναγνώστη; Αν το βιβλίο μπαίνει στο μυαλό του αναγνώστη ακριβώς όπως βγήκε από το μυαλό του συγγραφέα –χωρίς καμιά από τις προσθήκες και τις μετατροπές που αναπόφευκτα γεννά η επαφή με έναν νέο κορμό σκέψης- τότε διαβάστηκε μάταια. Σε τέτοιες περιπτώσεις βέβαια δεν φταίει πάντα ο αναγνώστης. Υπάρχουν βιβλία που είναι πάντα ίδια –ανίκανα να μεταβάλουν ή να μεταβληθούν-, αυτά όμως δεν υπολογίζονται ως σημαντικά για τη λογοτεχνία ”. Συγγραφείς και αναγνώστες λοιπόν δυνητικά μεταβάλλονται.

orlando-cue-2

Ποιο ήταν το προσωπικό σου κέρδος από την επαφή μ΄ αυτό το κείμενο και από αυτήν την παράσταση;
Η παράσταση είναι μια σύλληψη βραδείας ωρίμανσης. Είχαμε στη διάθεσή μας πέντε μήνες κατά τη διάρκεια των οποίων έγινε η διασκευή και η καινούργια μετάφραση. Ο χρόνος μας έδωσε τη δυνατότητα να εγκύψουμε στο κείμενο της Γουλφ και να προσπαθήσουμε να ακούσουμε την καρδιά του. Δεν ξέρω κατά πόσο το καταφέραμε, όμως προσπαθήσαμε να συναντήσουμε τη συγγραφέα, όχι να επιβάλλουμε σκηνικά μια αρχική ιδέα που είχαμε για το έργο της. Αρχίσαμε διαβάζοντας κεφάλαιο-κεφάλαιο το βιβλίο και καταλήξαμε ακόμα και τελευταία στιγμή να ανακαλύπτουμε κρύπτες του κειμένου, υπόγειες ροές που δεν είχαμε αντιληφθεί και να αλλάζουμε τη σκηνική ζωή τους. Το παράλληλο βάδισμα σκηνοθέτη/διασκευαστή και ηθοποιού, και η εμπιστοσύνη που αναπτύχθηκε, είχε ως αποτέλεσμα την δική μου πλήρη δημιουργική ελευθερία. Ακόμα κι όταν συναντούσαμε δυσκολίες ή όταν ο ψυχισμός μου δεν εναρμονιζόταν ή απέβαλλε μια πτυχή του χαρακτήρα ήξερα πως θα έχω το χρόνο και την καθοδήγηση να το ενσωματώσω.

Ποιες είναι οι δυσκολίες του μονολόγου; Πως ήταν αυτή η εμπειρία;
Η Ιώ είναι υπέροχα αδίστακτη σκηνοθέτης. Πριν κλείσω τέσσερα χρόνια εμπειρίας μου πρότεινε να ανεβάσουμε μονόλογο. Δε λέω η τύχη ευνοεί τους τολμηρούς αλλά η τολμηρή δεν ήμουν εγώ. Ο μονόλογος είναι μία ακραία παραστασιακή μορφή για ηθοποιό και ακροατή αντάμα. Η προφανής δυσκολία είναι η κατάκτηση του κειμένου, ο Σινιόσογλου μας έδωσε μια μετάφραση αρκούντως ποιητική και άρα απαιτητική στο επίπεδο της εκφοράς. Επόμενη είναι η περιπέτεια επίτευξης ζωντανής λειτουργίας προς εκπλήρωση των στόχων και της προοπτικής σου διατηρώντας σχέση με το κοινό. Αυτό είναι ζητούμενο κάθε παράστασης, όμως στο μονόλογο μόνο ο ίδιος μπορείς να αποτελέσεις δίοδο επαναφοράς στη δράση σε περίπτωση αναταραχής, αν ας πούμε αποσυγκεντρωθείς, οχυρωθείς συναισθηματικά κ.α. Στον διάλογο ό,τι κι αν γίνει ο συμπαίκτης σου μπορεί να σε φέρει στο εδώ και τώρα του χαρακτήρα και της σκηνής. Τέλος, το επίπεδο ενέργειας που χρειάζεται πρέπει να είναι ανώτερο του συνόλου των θεατών. Η ψυχική παρουσία ή απουσία κοινού και ερμηνευτή στο μονόλογο είναι διάφανα αισθητή. Η Κάλλας σε μία συνέντευξη λέει:
“Το κοινό οφείλει να περιμένει το θαύμα, μα εγώ δεν είμαι θαυματοποιός είμαι καλλιτέχνης. Εγώ και το κοινό πρέπει να προχωρήσουμε μαζί χέρι χέρι, παίρνοντας το ίδιο μονοπάτι, κι αν όλα πάνε καλά και είμαι σε φόρμα, τότε υπάρχει αυτή η αποθέωση, ο ενθουσιασμός, η τέχνη, αυτό που δεν μπορούμε ακριβώς να ορίσουμε. Εάν δεν είμαι στα καλύτερα μου, τότε είναι απαίσιο και για τους δύο μας. Αν το κοινό με βοηθήσει, μπορεί να τα πάω καλύτερα, αν με κλωτσήσει θα πέσω. ”

Μοιράσου μαζί μας ένα κομμάτι από το κείμενο που σε γοητεύει.
¨Είμαι τώρα/φανερώνεται γνώση πιο τρομαχτική/ παρά πως είμαι τώρα¨

¨Είμαι τώρα/φανερώνεται γνώση πιο τρομαχτική/ παρά πως είμαι τώρα¨

Θέατρο Skrow

Ορλάντο

Συντελεστές

Μετάφραση: Νικήτας Σινιόσογλου
Διασκευή/Σκηνοθεσία: Ιώ Βουλγαράκη
Σκηνικός χώρος/Κοστούμια: Μαγδαληνή Αυγερινού
Φωτισμοί: Karol Jarek
Σχεδιασμός κομμώσεων: Alex Scissors
Σχεδιασμός μακιγιάζ: Marina Stat
Φωτογραφίες: Κική Παπαδοπούλου
Teaser/Trailer: Σεμπαστιάν Φραγκόπουλος
Υπεύθυνη επικοινωνίας: Μαρία Τσολάκη
Ερμηνεία: Αμαλία Καβάλη

Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή στις 21.00

Από την Ήβη Βασιλείου

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s